 Hiệu quả ứng dụng KHCN trong phát triển kinh tế xã hội Hà Nội(Chinhphu.vn) Những năm cuối của thập niên 90, ngành Cơ khí gặp khó khăn, thử thách. Công ty TNHH một thành viên cơ khí Đông Anh của Hà Nội cũng lâm vào tình trạng hết sức khó khăn do thiết bị cũ kỹ lạc hậu, tư duy lề lối làm việc cổ hủ, công ăn việc làm luôn thiếu, thu nhập thấp... Việc đầu tư cho KHCN chính là chìa khóa để giúp doanh nghiệp này vượt qua giai đoạn khó khăn để có những bước phát triển đột phá và bền vững, trở thành một trong những doanh nghiệp cơ khí hàng đầu Việt Nam.
Hà Nội đã có những những mô hình tốt trong ứng dụng phát triển KHCN, có thể coi là kinh nghiệm để nghiên cứu, áp dụng trên toàn quốc. Tuy nhiên, để việc ứng dụng KHCN thực sự trở thành động lực cho phát triển KTXH của Thủ đô, lĩnh vực này vẫn cần sự vào cuộc của cả 3 nhà: Quản lý - Khoa học – Sản xuất.
Tuần qua, đoàn công tác của Chính phủ có chương trình khảo sát và làm việc với thành phố Hà Nội về tình hình hoạt động khoa học và công nghệ (KHCN). Đây là chương trình nằm trong kế hoạch khảo sát, đánh giá về thực trạng khoa học và công nghệ của Chính phủ do Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân chủ trì.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết, việc đoàn công tác của Chính phủ dành 2 ngày khảo sát chuyên đề KHCN tại một số doanh nghiệp và Viện nghiên cứu khoa học tại Hà Nội khẳng định sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ đến lĩnh vực này của Thủ đô Hà Nội, một trong hai trung tâm lớn về KHCN và là nơi tập trung nguồn lực trí tuệ lớn nhất của Việt Nam.
Sau khi khảo sát tại một số doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đánh giá rất cao những doanh nghiệp trong việc mạnh dạn đầu tư áp dụng các tiến bộ KHCN vào sản xuất. Đặc biệt, mô hình ứng dụng KHCN của Công ty TNHH một thành viên cơ khí Đông Anh với việc đầu tư cho nghiên cứu và chọn sản phẩm đúng nhu cầu thị trường. Mô hình này có thể được coi là kinh nghiệm để nghiên cứu, áp dụng trên toàn quốc, Phó Thủ tướng nói.
Vượt khó nhờ ứng dụng KHCN
Những năm cuối của thập niên 90, ngành Cơ khí gặp khó khăn, thử thách. Công ty TNHH một thành viên cơ khí Đông Anh của Hà Nội cũng lâm vào tình trạng hết sức khó khăn do thiết bị cũ kỹ lạc hậu, tư duy lề lối làm việc cổ hủ, công ăn việc làm luôn thiếu, thu nhập thấp... Việc đầu tư cho KHCN chính là chìa khóa để giúp doanh nghiệp này vượt qua giai đoạn khó khăn để có những bước phát triển đột phá và bền vững, trở thành một trong những doanh nghiệp cơ khí hàng đầu Việt Nam.
Để tìm hướng đi phù hợp để tồn tại và phát triển, Công ty Cơ khí Đông Anh đã chọn con đường thay đổi mặt hàng sản xuất, đa dạng hoá sản phẩm, mở rộng thị trường, tập trung vào việc thay thế các sản phẩm nhập khẩu trong ngành xây dựng. Kể từ năm 1998, công ty liên tục đầu tư đổi mới thiết bị, lắp đặt mới dây chuyền sản xuất.
Ông Lại Văn Đàm, Giám đốc công ty TNHH một thành viên cơ khí Đông Anh cho biết, để nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh công ty đã xác định KHCN là nền tảng để phát triển. Mỗi năm doanh nghiệp này đã dành từ 8 – 9 tỷ đồng cho việc hỗ trợ sáng kiến, đổi mới công nghệ. Cùng với việc nghiên cứu ứng dụng thành công việc chế tạo bi nghiền chất lượng cao cho ngành xi măng, công nghệ sản xuất các loại hàm nghiền thép hợp kim..., việc thực hiện thành công các dự án khoa học nhằm nâng cao năng lực công nghệ và nhận được sự hỗ trợ kinh phí cho việc triển khai sản xuất sản phẩm mới như dự án tự động hóa điều khiển các lò luyện nhiệt, sản xuất thử nghiệm khuôn đùn thép nhôm đã giúp cho công ty làm chủ về công nghệ, tiến tới tự chủ hoàn toàn về sản xuất, giảm chi phí nhập khẩu thiết bị và công nghệ.
|
|
|
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đến thăm và làm việc về công tác KHCN của Công ty TNHH MTV Cơ khí Đông Anh ngày 20/9/2011 |
Liên kết 3 nhà
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho biết, thời gian qua, Hà Nội luôn xác định phát triển KHCN là nhiệm vụ và giải pháp để phát triển kinh tế Thủ đô tăng trưởng nhanh, bền vững. Thành phố đã có nhiều văn bản chỉ đạo, khuyến khích các doanh nghiệp nghiên cứu cải tiến sản xuất nhưng hiệu quả chưa được như mong muốn. Những nghiên cứu, ứng dụng trong sản xuất chưa nhiều; ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước hiệu quả chưa cao...
Theo Thứ trưởng Bộ KHCN Nghiêm Vũ Khải, Hà Nội phải thu hút được các nhà sản xuất trong nghiên cứu khoa học. Những doanh nghiệp nào thực sự cần ứng dụng KHCN thì phải có sự tham gia của các doanh nghiệp ngay từ khi bắt đầu nghiên cứu. Sản phẩm KHCN khi nghiên cứu xong, doanh nghiệp là người được hưởng. Lợi ích đó tiếp tục tăng thu nhập của người tham gia nghiên cứu. Như thế kết quả nghiên cứu mới có tính thực tiễn cao, dễ đánh giá kết quả, nghiệm thu và giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ KHCN Nghiêm Vũ Khải, đầu tư ngân sách chi phí cho hoạt động KHCN của thành phố Hà Nội rất lớn (trong 5 năm 2006 - 2010, ngân sách TP đầu tư cho hoạt động KHCN khoảng trên 1,7 nghìn tỷ đồng) nhưng các đề tài nghiên cứu khoa học chưa đạt kết quả cao, chưa được ứng dụng nhiều. Vấn đề cần được Hà Nội quan tâm hiện nay là cơ quan quản lý phải xác định đúng mục tiêu nhiệm vụ của các đề tài nghiên cứu khoa học để có kế hoạch tập trung các nguồn lực thực hiện.
Ông Nghiêm Vũ Khải nói, hình dung được cái đích, đó là nhiệm vụ của người quản lý. Trên thực tế, các đề tài, Chương trình nghiên cứu phải xác định được mục tiêu. Người đặt hàng KHCN là thành phố Hà Nội phải xác định được nhiệm vụ KTXH, vướng mắc, giải pháp KHCN; phải làm đúng quy trình, mục tiêu nghiên cứu phải gắn với nhu cầu thị trường thì việc đầu tư cho nghiên cứu khoa học mới có thể mang lại hiệu quả.,.
Quyết định 95/2009/QĐ-UBND năm 2009 của UBND thành phố Hà Nội về quản lý nhiệm vụ các đề tài dự án từ nguồn vốn của Nhà nước là một cơ chế mới, tạo bước tiến mới cho phát triển KHCN của Thành phố. Điểm nổi bật của Quyết định này là Thành phố thực hiện việc đặt hàng các đề tài dự án và các chương trình phát triển liên kết vùng và xây dựng chương trình 3 nhà: Quản lý - Khoa học - Sản xuất.
Mặc dù việc ứng dụng các đề tài nghiên cứu chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra (trong khi tỷ lệ ứng dụng vào thực tiễn của dự án đạt được 100% và tỷ lệ ứng dụng của các đề tài mới chỉ đạt khoảng 70%) nhưng sản phẩm các công trình nghiên cứu KHCN rất đa dạng, từ thiết kế, cải tiến, chế tạo các sản phẩm, quy trình công nghệ mới và các thiết bị, máy móc đến mô hình, kỹ thuật, tiêu chuẩn giải pháp mới trong công nghiệp, nông nghiệp, y tế và các lĩnh vực kinh tế - xã hội… góp phần đáng kể thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng của Thành phố.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết, Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế nhưng không tăng nhu cầu về vốn. Do vậy lời giải cho bài toán này chính là phải đẩy mạnh phát triển KHCN, cải tiến kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Theo Phó Thủ tướng, doanh nghiệp muốn đổi mới KHCN, hiện đại hóa thì phải xác định sản phẩm chiến lược cho mình, đáp ứng đúng nhu cầu thị trường. Sau đó nghiên cứu sản phẩm mẫu, định hướng công nghệ rồi mới chọn thiết bị, mua dây chuyền.
Yêu cầu của Phó Thủ tướng đối với Hà Nội là Thành phố cần đẩy mạnh mô hình liên kết 3 nhà để gắn kết cung – cầu KHCN, đồng thời tạo nguồn lực để thực hiện các nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật và ứng dụng KHCN vào sản xuất. Phó Thủ tướng đề nghị Hà Nội cần thành lập chợ KHCN trực tuyến, làm nơi thường xuyên trao đổi thông tin về đề tài nhiệm vụ do Thành phố giao, những sáng kiến công nghệ của người dân... để liên kết các doanh nghiệp, bà con nông dân với các nhà khoa học, để cung- cầu KHCN có thể gặp nhau.
Việt Hà |